Consent!

Een onderzoek naar instemming in BDSM in de Nederlandstalige scene

Tekst: Pluu / Beeld: Senoeni

Tussen 5 en 19 februari 2013 heeft Kinkyminds een enquête uitgezet naar overschrijding van consent in de Nederlandstalige BDSM-scene. Uit Amerikaans onderzoek blijkt dat ronde de 30% van de SM’ers te maken heeft gehad met het overschrijden van vooraf afgesproken grenzen en/of het negeren van stopwoorden. Uit deze cijfers blijkt echter niet of dit door de betrokkenen als erg werd ervaren. Het onderzoek van Kinkyminds richt zich onder meer  op de vraag hoe vaak dit soort overschrijdingen in Nederland en België voorkomen, hoe dit door de betrokkenen is ervaren en of een feeststopwoord zou kunnen bijdragen aan het voorkomen van consentoverschrijdingen.

De response op de enquête was overweldigend. Hieronder volgen de eindconclusies van het onderzoek. Onderaan de pagina staan links naar het volledige rapport.

Het onderzoek

Hoe vaak komen consentoverschrijdingen voor in de Nederlandstalige SM-scene?

Vaak. Het beeld dat instemming in de SM-scene absoluut is klopt niet. Men vindt instemming wel in hoge mate belangrijk, maar instemming wordt tegelijkertijd op forse schaal overschreden. Bijna 65% heeft ervaring ten minste één soort consentoverschrijding. Daarbij zijn er significante verbanden met onder andere geslacht, oriëntatie en ervaring. Consent is wel de norm, maar lang niet altijd de praktijk.

Hoe worden deze consentoverschrijdingen ervaren door de betrokkenen?

Lang niet altijd even erg. “Maar” 14,6% heeft ervaring met tenminste één erge consentoverschrijding en 20,6% heeft weleens een consentoverschrijding als misbruik ervaren. Maar er zijn ook veel gevallen die niet als erg worden ervaren. Vrouwen ervaren consentoverschrijdingen vaker als misbruik dan mannen. Toch overweegt slechts een klein deel van de respondenten aangifte te doen of doet daadwerkelijk aangifte.

Ook in deze zin is instemming dus minder absoluut dan vaak wordt gesuggereerd. Consent wordt regelmatig overschreden, maar dat is lang niet altijd erg. Toch heeft een fors deel van de respondenten ervaring met consentoverschrijdingen die wel erg waren.

Gelet op de schaal waarop consentoverschrijdingen plaatsvinden en het feit dat dat lang niet altijd erg is, is het de vraag of consent als het ultieme onderscheid tussen misbruik en SM wel houdbaar is. Consentoverschrijding lijkt voor een deel part of the game. Niet noodzakelijkerwijs de bedoeling, maar ook niet noodzakelijkerwijs iets dat ten koste van alles wordt voorkomen (of wellicht niet voorkomen kan worden).

Hoe vaak wordt er getwijfeld aan de vrijwilligheid van andermans spel?

Bijna een derde (28,9%) heeft weleens getwijfeld aan de vrijwilligheid van andermans spel en dat wordt als vervelend ervaren. Dat is ook niet geheel onterecht. Van de totale populatie heeft 13% weleens te maken gehad met een overschreden grens op een feest, 5,9% met een genegeerd stopwoord op een feest, en 11,8% met een spel dat te ver ging op een feest. Ook het beeld dat feesten een veilige plek zijn om af te spreken in verband met de sociale controle klopt dan ook niet geheel.

Hoe vaak wordt overwogen in te grijpen in andermans spel? En: Hoe vaak (en hoe) wordt daadwerkelijk ingegrepen in andermans spel?

Een groot deel van de mensen die twijfelen aan de instemming bij andermans spel overweegt in te grijpen. Slechts een deel van de mensen die het overwegen grijpen ook daadwerkelijk in. Een DM inseinen of aan de betrokkene)n’ vragen hoe het gaat zijn daarbij de meest gebruikte middelen. Slechts een klein deel grijpt direct zelf in. Maar ook degenen die niet ingrijpen doen dat veelal niet zomaar. Een groot deel van hen overlegt met een DM of andere bezoekers alvorens te besluiten niet in te grijpen, of neemt achteraf contact op met de betrokkene(n). Van een massaal bystandereffect is dan ook geen sprake.

Kan een feeststopwoord bijdragen aan het verminderen van consentoverschrijdingen en twijfels aan consent?

Een meerderheid van de respondenten (60%) is van mening dat een feeststopwoord kan bijdragen aan het voorkomen van consentoverschrijdingen. Een 7,1% van de respondenten geeft ook aan daar zelf weleens behoefte aan te hebben gehad. Toch geldt dat voor lang niet alle consentoverschrijdingen die op feesten plaatsvinden. De slachtoffers van genegeerde stopwoorden op feesten zijn er logischerwijs het meest bij gebaat, en zelfs onder hen heeft “slechts” 30% er zelf weleens behoefte aan gehad.

De conclusie is dan ook dan een feeststopwoord wel iets kan bijdragen, maar zeker niet alle consentoverschrijdingen kan voorkomen. De vraag is ook of dan nodig en wenselijk is, gelet op het feit dat lang niet alle consentoverschrijdingen even erg zijn. Consentoverschrijdingen lijken deels ook part of the game te zijn, en wellicht doen twijfelende bezoekers er goed aan dat soms ook in hun achterhoofd te houden. Het zou bvest eens zo kunnen zijn dat zijn een mogelijke consentoverschrijding erger ervaren dan de betrokkenen zelf. Desalniettemin valt er iets te zeggen voor een actiever DM-beleid dat verder gaat dan letten op een feeststopwoord.

Aanbevelingen

Feesten die zich willen profileren als veilig doen er goed aan te overwegen een feeststopwoord in te voeren en een actief, zichtbaar, zij het niet overdreven, DM-beleid te voeren op het gebied van instemming. Ook zou het kunnen lonen nog wat extra voorlichting te geven aan bezoekers wat je kunt doen wanneer je twijfelt aan consent. Immers, een nog altijd substantieel deel van de mensen doet helemaal niks wanneer zij twijfelen aan consent bij andermans spel.

Maar men moet niet vergeten dat de huiselijke sfeer een nog veel grotere bron van consentoverschrijdingen lijkt te zijn dan feesten. Meer aandacht voor consentoverschrijding in de privésfeer zou dan ook niet onwenselijk zijn.

Ten slotte is het de vraag of het onderscheid tussen misbruik en BDSM volledig aan instemming relateren wel houdbaar is. Soms worden grenzen, al dan niet per ongeluk, overschreden. Dit wordt lang niet altijd erg gevonden, en zeker niet altijd als misbruik ervaren. Wellicht is het onderscheid tussen BDSM en misbruik beter te relateren aan een vorm van meta-instemming. In principe moet er instemming zijn, en als het echt uit de hand loopt wordt het misbruik, maar waar gehakt wordt vallen ook weleens spaanders.

Documentatie

Data

KinkyMinds steunt het concept van open data. Binnenkort zal het oorspronkelijke, onbewerkte databestand beschikbaar worden gesteld voor secundaire analyse.

Comments are closed.